No mes de febreiro do ano 1.809, 25.000 soldados franceses pertenecentes ó exército de Napoleón e comandados polo Xeneral Soult, chegaron a localidade de Goián e asentáronse na orilla do Río Miño  coa intención de invadir Portugal.
O cuartel xeral instalárono no Pazo de Goián e os soldados acamparon polas ribeiras do Miño.
Despois de varios días de preparativos, os franceses inician o ataque a Portugal e cruzan o Miño en barcazas.
Os veciños de Vila Nova de Cerveira, que levan varios días observando os movementos dos franceses, salen ó seu encontro na orilla portuguesa do Miño e  deféndense do ataque francés  con fouciños, ganchas, paus…
Os soldados de Napoleón insisten unha e outra vez e  os portugueses deféndense como mellor poden. A forte corriente que eses días leva o Miño tamén axuda e os franceses non consiguen pisar terras portuguesas.
Mentras o Xeneral Soult, desde o seu cuartel xeral do Pazo de Goián, pensa en cual sería a mellor forma  de invadir Portugal,  no Castillo de Lobelhe de Vila Nova de Cerveira, Recina,  a muller do sarxento que mandaba alí, ponse ó frente do vello cañón e dun solo tiro destroza unha das  paredes do Pazo donde estaba o xeneral francés.
A férrea  resistencia dos veciños de Vila Nova de Cerveira, a guerra de guerrillas que con insistencia aplicaron os campesinos galegos ó exército de Napoleón no seu paso por terras galegas, o Miño que se resiste a ser cruzado…está acabando coa paciencia de Soult.
O cañonazo disparado por Recina é a gota que fai rebosar o vaso e  ordena  a retirada ós seus soldados e emprenden camiño hacia Chaves, donde meses despois si conseguen invadir Portugal.
Desde Chaves inician o seu camiño hacia o Sur de Portugal, pero os franceses non olvidaran que en Vila Nova de Cerveira tiñan unha conta pendente e unha patrulla de soldados diríxexe hacia o Norte.
Por sorpresa, atacan desde os montes de Vila Nova de Cerveira e dinamitan o Castillo de Lobelhe…a sinrazón da guerra sempre gana a partida.
Casi 200 anos despois, a principios do 2006, unha empresa de eventos deportivos proponlle  a un veciño do Baixo Miño que busque na comarca un lugar para organizar unha proba de triatlón.
E este veciño empeza a buscar durante días un lugar que reúna as condicións para organizar unha proba deste tipo. Repasa mentalmente muitos recunchos do Baixo Miño e visita persoalmente un montón deles, pero non acaba de encontrar algo que se adapte   o que está buscando.
Farto de recorrer a comarca darriba abaixo, unha tarde, cruza a pe a Ponte da Amizade e séntase a descansar nun dos seus bancos.
E alí estaba, sentado, cansado de buscar, mirando para o Río Miño e sin encontrar unha solución ó encargo que lle fixeran.
Suele pasar, a veces, na vida, temos as cousas diante dos ollos e non as miramos e iso é  o que lle estaba pasando él.  Hasta que, de repente, tuvo un momento de lucidez e pensou que unha posible solución sería organizar unha proba que unira ambas orillas do Miño. Unha competición  que se disputara ó mesmo tempo na  comarca do Baixo Miño galego e na  do Alto Minho portugués. Vale, non tiña conocemento de que existira algunha proba de triatlón que se organizara entre dous paises, pero iso non quería decir que non se pudera facer.
E xa non deu volta atrás, marchou directamente a Biblioteca de Vila Nova de Cerveira a documentarse, necesitaba información para poder colocar esa posible competición deportiva dentro dun contexto.
Xa na biblioteca, alguén lle recomenda un libro, un libro no que se conta a historia dunha batalla que ocurrira  faia casi 200 anos   no mismo lugar no que él pretendía organizar  un triatlón.
A lectura dese libro foi o desencadenante dunha idea: “Podemos organizar un triatlón pasando polos mesmos lugares donde acontecera aquela batalla, recordando un acontecemento histórico e  transformándoo nunha “batalla” deportiva”.
O seguinte paso foi diseña-lo recorrido e con aquel  libro na man recorreu os montes de Vila Nova de Cerveira, os de Goián, cruzou o Miño a nado e, pouco a pouco, deulle forma a unha carreira que cruzaría o Miño e pasaría polo Castillo de Lobelhe, o Pazo de Goián, o Pico do Facho…
O día que foi devolve-lo libro a biblioteca, encontrouse coa persona que llo recomendara e  comentoulle as lineas básicas daquel novo proxecto que se estaba fraguando e   no que pretendía hermanar ós galegos cos portugueses a través dunha “batalla”, neste caso, deportiva.
Aquela persona, despois de ecoita-lo, díxolle que lle parecía unha idea mui boa e fíxolle unha sugerencia: “se chegandes a organizar esa proba; deberíades chamarlle O Triatlo da Amizade”, e así foi.
O seguinte paso foi  reunir a  un pequeno grupo de xente ,de ambos lados do Miño, e ,pouco a pouco, foron dándolle forma ó Triatlo da Amizade.
Diseñaron un logotipo, acordaron que a saida da natación  se daría un ano desde Portugal e outro desde Galicia, que os triatletas cruzarían en bicicleta pola Ponte da Amizade e que a carreira a pe, ó igual co sector da bicicleta,  pasaría  polos lugares donde acontecera aquela batalla.
Pero faltaba a guinda, algo que lle dera identidade propia a esta proba, bueno, xa a tiña, pero querían algo máis. Algo que fixera que este triatlón se convertera nun punto de encontro para os triatletas dun lado e doutro da fronteira. En poucos días deron cunha posible solución, que lles gustou a todos, e decidiron  intentar pola en marcha.
Iban a crear un trofeo que se iban a disputar os galegos e os portugueses. Se ganaban os galegos, o trofeo sería custodiado no Concello de Tomiño hasta a celebración da seguinte edición e, se ganaban os portugueses, sería custodiado na Cámara Municipal de Vila Nova de Cerveira.
Ese trofeo nunca se podería ganar e os vencedores terían a responsabilidade de custodialo hasta que se volvera a disputa-la  seguinte edición,como símbolo da amizade entre os dous pobos.
Un dos responsables da Cámara Municipal de Vila Nova de Cerveira propuxo como símbolo da proba unha  pequena escultura cerámica de tan solo 41 cm de altura, que petenecía a colección da  Galería Projecto, dentro do marco  da Bienal de Arte de Vila Nova de Cerveira.
 A pequena escultura  chamábase “Ponte de Cultura” e era obra do artista alicantino Don Arcadio Blasco, ceramista de prestigio internacional, e que no ano 1.998  a  donara a colección de arte da Bienal de Cerveira.
Puxéronse en contacto con Don Arcadio e expuséronlle o  seu proxecto e pedíronlle que lles autorizara faer unha réplica en bronce da sua escultura.
Don Arcadio explicoulles que nesta obra él  simbolizará un encontro entre culturas, entre seres humanos que, inda que en principio poden parecer diferentes, no fondo, son iguales.
E por suposto que concedeu atorización para que a sua pequena escultura fora fundida en bronce e se convertira no símbolo do Triatlo da Amizade.
Co proxecto xa perfilado; o 20 de agosto do 2006 organizouse a primeira edición e os ganadores foron os galegos.
O trofeo foi custodiado no Concello de Tomiño hasta  o 21 de setembro do 2008, día en que  se celebrou a segunda edición. Nesa ocasión ganaron os portugueses e tuveron nas suas mans o trofeo hasta  o 5 de xullo do 2009.
Ese  día, unha comitiva, en representación das autoridades portuguesas, cruzaron en barco hasta a localidade de Goián co trofeo a bordo.
Disputouse a proba e o Trofeo  xa non volveu para Portugal, porque a edición do 2009 ganárona os galegos e hasta o próximo 11 de xulio estará guardado no Concello de Tomiño, día en que emprenderá viaxe en barco hasta Vila Nova de Cerveira.
As 5 da tarde, hora española, unha hora menos en Portugal, dára comenzo a 4ª edición do Triatlo da Amizade  para volver a decidir quen o custodiará hasta que se celebre a próxima edición que será o 25 de setembro do 2011.
Na mañán do 11 de xulio, como actividade complementaria ó Triatlo da Amizade, celebrarase no embarcadoiro de Goián o I Triatlo da Amizade de categorías menores,  alevín, infantil e cadete, con presencia de triatletas galegos e portugueses.
Estes pequenos triatletas correran por alguns tramos do Triatlo da Amizade que se celebrará o mismo día as 5 da tarde.
Os organizadores decidiron crear esta proba de iniciación para que os máis pequenos  vaian tomando contacto con esta proba rodeada de tanta simboloxía. A bo seguro que muitos destes peqenos, según vaian crecendo, participarán nas sucesivas edicións do Triatlo da Amizade.
Vémonos o 11 de xullo.